Loonlastenvoorwaarde wordt activiteitsvoorwaarde

Een eerste grote wijziging is dat met de nieuwe regeling de loonlastenvoorwaarde irrelevant wordt. Vanaf 1 januari 2012 zal er een activiteitsvoorwaarde gelden. Dit houdt in dat het moet gaan om een familiale onderneming die de uitoefening en persoonlijke exploitatie door schenker of erflater van een nijverheids-, handels-, ambachts-, of landbouwbedrijf beoogt of een vrij beroep of een familiale vennootschap met een zetel in de E.E.R. die aan deze voorwaarden beantwoordt.

Wijziging participatievoorwaarde

De aandelen moeten op het ogenblik van de schenking of het overlijden voor tenminste 50 % in volle eigendom toebehoren aan de schenker/erflater en/of zijn familie. Er is in een afwijking voorzien die stelt dat 30 % volstaat voor zover hij samen met één andere aandeelhouder en zijn familie volle eigenaar is van minstens 70 % van de aandelen, dan wel samen met twee andere aandeelhouders en hun familie voor 90 %.

Schenken familiale onderneming: 2 % wordt 0 %

Vanaf 1 januari 2012 zal de schenking van de volle eigendom of naakte eigendom van een familiale onderneming en vennootschap door de schenker, zijn echtgenoot of de met hem samenwonende partner aan een 0 %-tarief onderworpen worden (bij schenking voor Belgische notaris). Het gekende verlaagde tarief van 2 % wordt gewijzigd naar een 0 %-tarief.

Voorwaarden in de 3 jaar na de schenking

Eenmanszaak

De vrijstelling voor de activa kan slechts behouden blijven indien aan volgende cumulatieve voorwaarden is voldaan:

• Indien de activiteit van de familiale onderneming zonder onderbreking wordt voortgezet gedurende drie jaar te rekenen van de datum van de authentieke schenkingsakte.
• Indien en in de mate dat de onroerende goederen die met toepassing van de vrijstelling werden overgedragen, niet hoofdzakelijk tot bewoning aangewend of bestemd worden gedurende een periode van drie jaar te rekenen van de datum van de authentieke schenkingsakte.

Vennootschap

• De vrijstelling voor de aandelen kan slechts behouden blijven indien aan volgende cumulatieve voorwaarden is voldaan:
• indien de familiale vennootschap gedurende drie jaar te rekenen van de datum van de authentieke schenkingsakte blijft voldoen aan de voorwaarden van een familiale vennootschap.
• Indien de activiteit van de familiale vennootschap zonder onderbreking wordt voortgezet gedurende drie jaar te rekenen van de datum van de authentieke schenkingsakte en er voor elk van de 3 jaren een jaarrekening wordt opgemaakt en in voorkomend geval wordt gepubliceerd overeenkomstig de vigerende boekhoudwetgeving van de lidstaat waar de maatschappelijke zetel is gevestigd is op dat ogenblik.
• Ook het kapitaal mag gedurende drie jaar te rekenen van de datum van de authentieke schenkingsakte niet dalen door uitkeringen of terugbetalingen.
• Indien de zetel van werkelijke leiding van de vennootschap niet wordt overgedragen naar een staat die geen lid is van de E.E.R. gedurende drie jaar te rekenen van datum van authentieke schenkingsakte.

De vrijstelling kan slechts éénmaal genoten worden voor een schenking van aandelen of activa van eenzelfde familiale onderneming of vennootschap door eenzelfde schenker aan eenzelfde begiftigde. De filosofie hierachter is misbruik van de regeling tegen te gaan en de continuïteit te bevorderen. Tenslotte zijn er nog enkele (vorm)voorwaarden.

Vrijstelling Vlaamse successierechten (0 %) familiale onderneming wordt 3 % of 7 %

Algemeen wordt het successierecht voor de familiale onderneming/vennootschap teruggebracht tot 3 % in de rechte lijn en tussen echtgenoten of samenwonenden en tot 7 % tussen andere personen.

De nieuwe regeling zal gelden voor alle overlijdens vanaf 1 januari 2012. Voor de overlijdens tot en met 31 december 2011 blijft de huidige regeling van toepassing.

De regels en (vorm)voorwaarden voor het gunsttarief inzake successierecht zijn gelijkaardig aan deze hierboven beschreven m.b.t. de schenking aan 0 %. Belangrijk is dat dit verminderd tarief niet van toepassing is wanneer de verkrijger ingevolge een schenking van de erflater reeds bovenvermelde vrijstelling heeft genoten.

Patrimoniumvennootschap?

Er wordt ook bepaald dat zuivere patrimoniumvennootschappen niet in aanmerking komen voor zover uit de jaarrekening van minstens één van de drie boekjaren voorafgaand aan de datum van de schenking of de vererving het volgende blijkt:

• de bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen een percentage gelijk of lager dan 1,50 % uitmaken van de totale activa en
• de terreinen en gebouwen meer dan 50 % uitmaken van het totaal actief.

Het tegenbewijs kan geleverd worden.

Holding?

De holdingvennootschap kan in aanmerking komen voor zover zij rechtstreeks aandelen houdt van directe dochtervennootschap(pen) die aan de activiteitsvoorwaarde voldoet. De vrijstelling of de vermindering wordt logischerwijze beperkt tot de waarde van de aandelen van de vennootschap in die dochtervennootschap. Bovendien wordt ook rekening gehouden met het percentage dat schenker/erflater aanhoudt in de holding.

Managementvennootschappen komen dus niet in aanmerking voor de nieuwe regeling.

Rekening courant?

In de nieuwe regeling is nergens sprake van vorderingen op een vennootschap (R/C), uit de memorie van toelichting blijkt dan ook dat zij niet langer in aanmerking komen voor een vrijstelling of een vermindering.

De bekende driejaarstermijn wordt voor aandelen en activa verlengd tot een zevenjaarstermijn!

De verdachte periode van een overlijden binnen de drie jaar na de schenking van roerende goederen, wordt specifiek voor de activa en de aandelen verlengd tot een periode van zeven jaar. Concreet betekent dit dat bij een overlijden binnen deze periode er alsnog successierechten zullen verschuldigd zijn.

Conclusie

We wisten al een hele tijd dat de regering de tijdelijke crisismaatregel waarbij de loonlastenvoorwaarde op € 0 werd gezet ging herevalueren. Op vandaag blijkt dat er eerder sprake is van een volledige nieuwe regeling.

De regels en (vorm)voorwaarden voor de vrijstelling in schenkingsrechten en het verminderd tarief in successierechten zijn dezelfde, dit om de transparantie te verhogen.

Een schenking van de familiale onderneming zal vanaf 1 januari 2012 mogelijk zijn voor een Belgische notaris tegen een 0 %-tarief. Deze schenking zal bevrijdend werken en er zullen in geen geval nog successierechten verschuldigd zijn. De praktijk van het schenken van een familiebedrijf voor notaris in Nederland wordt aldus een halt toegeroepen.

Dit jaar nog schenken voor een Nederlandse notaris kan wel nog zinvol zijn voor vennootschappen die niet in aanmerking zullen komen voor een schenking aan 0 % (vnl. patrimoniumvennootschappen en managementvennootschappen) voor notaris in België. Deze zullen alsnog aan 0 % kunnen worden geschonken voor notaris in Nederland, maar dan geldt een zevenjaarstermijn vanaf 1/1/2012. Er bestaat hierover nog geen zekerheid maar het ziet er naar uit dat de driejaarstermijn nog zal gelden voor schenkingen voor notaris in Nederland die plaatsgrepen vὀὀr 1/1/2012. Een alternatief bestaat uiteraard steeds in het schenken aan 3 % of 7 % voor notaris in België.

Ook reeds verrichte schenkingen in Nederland, zonder betaling van registratierechten, zullen eventueel opnieuw moeten geëvalueerd worden en een regularisatie kan zich opdringen.

Het ontwerpdecreet wordt nog verder behandeld in de commissie en wordt nog dit jaar gestemd. We houden u verder op de hoogte m.b.t. verdere evoluties in dit verband.

Tekst Charlotte Debaets, Tax Advisor